BIỂN, BỜ BIỂN VÀ HẢI ĐẢO

Việt nam có ba mặt đông, nam và tây nam trông ra biển. Biển Đông là một bộ phận của Thái Bình Dương; trên bản đồ các nước có khi ghi những tên khác nhau, nhưng Biển Đông vốn là tên chính thức của người Việt từ lâu đời, trong ca dao tục ngữ đã có tên Biển Đông. Sau chiến thắng quân Minh, trong bài Bình Ngô đại cáo, Nguyễn Trãi đã viết : " Tát cạn nước Biển Đông không rửa sạch tanh hôi ". Năm 1435 trong sách Dư địa chí, Nguyễn Trãi đã viết : Hải đông hải dã ( Biển, ấy là biển đông vậy ). Phần biển ăn sâu về phía Việt Nam là vịnh Bắc bộ có độ sâu trung bình là 40m và giáp với miền Đông Bắc

Phía Tây nam đất nước Việt Nam trông ra vịnh Thái Lan. Tuy quen được gọi là vịnh Thái Lan, nhưng nó nằm giữa lãnh thổ của các nước Việt Nam, Campuchia và Thái Lan.Nước Việt Nam có ba mặt giáp biển, có bờ biển dài khoảng 3.260km từ Móng Cái ở phía Bắc đến Hà Tiên ở phía Tây nam, chưa kể bờ biển của các đảo. Đoạn bờ biển đầu tiên từ Móng Cái đến cửa Ông thấp, nhiều bãi sú vẹt viền lấy bờ hợp thành những vùng cây nước mặn bảo vệ và mở rộng vùng ven biển. Từ Cửa Ông vào đến Đồ Sơn, cách cung núi đá vôi Đông Triều lún xuống bị nước biển phủ lên, biến các ngọn núi thành hàng nghìn hòn đảo thiên hình vạn trạng, tạo nên một vùng thắng cảnh nổi tiếng trên thế giới gồm có vùng Bái Tử Long mà mỗi núi đảo là một rồng con chầu về phía hòn núi đảo cao nhất là rồng mẹ, và vịnh Hạ Long mà  mỗi núi đảo là một khúc của con rồng từ trên trời hạ xuống giúp dân Việt Nam chống giặc ngoại xâm.

Hải Phòng là Cảng chính của miền Bắc Việt Nam, tàu biển lớn ra vào trên Cửa Cấm. Đồ Sơn là một bán đảo thon dài gồm chín ngọn núi kế tiếp nhau chạy ra biển như chín con rồng, nên gọi là bán đảo Cửu Long, chân các núi là những bãi tắm đẹp.Từ Đồ Sơn vào đến Cửa Tùng trên 500km bờ biển thẳng tắp ven các đồng bằng có nhiều bãi cát đẹp và các cồn cát cao có nơi đến 40m, từng chặng lại có những núi ngang nhô ra biển hình thành những mũi đá, tạo nên những vùng trời non nước có  cỏ cây chen đá lá chen hoa  như Sầm Sơn, Điện Sơn, Đèo Ngang, Đá Nhảy. Từ Cửa Tùng vào Quy Nhơn là 450 km bờ biển cát dài nhưng thuộc một dạng khác; phù sa sông ngòi đổ ra biển được các dòng biển chảy ven bờ đem rải ra dọc bờ làm thành những dãi cát duyên hải gọi là vây nước biển lại tạo thành những dần phá như phá Tam Giang, dần Cầu Hai, phá Thị Nại; những mũi núi nhô ra biển thành những mũi Chân Mây, Hải Vân, Ba Làng An. Một cảnh đẹp nổi tiếng là đèo Hải vân, vượt qua một khối núi đá hoa cương hùng vĩ ở độ cao gần 500m trông thẳng xuống Biển Đông mênh mông, đầu phủ mây trời, chân dầm nước biển, đúng với cái tên Hải Vân. Từ Quy Nhơn vào Mũi Dinh hơn 200km bờ biển sát chân Trường Sơn, cạnh lòng biển sâu, là đoạn bờ khúc khuỷu nhất Việt Nam, sườn núi cứ tiếp theo vũng biển tạo ra lắm vũng kín và đẹp lạ thường : Vũng Hòn Khói, vũng Vân Phong, vũng Rô, nhất là vũng Cam Ranh được xem là vũng thiên nhiên ngang hàng với Riô đê Hanêrô và Melbơn.Từ mũi Dinh trở vào, bờ biển dài hơn 800km nhưng chỉ có một vùng núi nhỏ tạo ra Vũng Tàu là khu nghỉ mát tốt, còn lại toàn là những cồn cát duyên hải, những bãi bồi ở các cửa sông Cửu Long, những rừng đước ngập mặn ở Cà Mau, và cuối cùng là một nhóm núi đá vôi ở Hà tiên, phần nằm trên bờ, phần ở dưới biển như nhắc cho du khách cảnh vũng ở Hạ Long ở đầu phía Bắc của bờ biển Việt Nam.

Ven bờ biển Đông và trên lục địa Việt Nam có khoảng 3.000 đảo lớn, nhỏ, riêng vịnh Bắc Bộ đã tập trung gần 3.000 đảo trên các vũng Hạ Long và Bái Tử Long, các đảo lớn Cát Hải, Cát Bà hợp thành huyện đảo Cát Bà; ở vùng trung tâm vịnh Bắc Bộ còn có đảo Bạch Long Vĩ - cái đuôi của con rồng trắng đứng làm vọng gác tiền tiêu của đất nước.Ở giữa biển Đông, quần đảo Hoàng Sa gồm hơn 30 đảo đá, cồn san hô, bãi cát ngầm, rải ra trên một vùng biển rộng khoảng 15.000km² . Ít nhất từ sau thế kỷ XVII, quần đảo Hoàng Sa đã thuộc chủ quyền của Việt Nam. Đến đầu thế kỷ XIX, Hoàng sa thuộc phủ Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Nam, năm 1938 thuộc tỉnh Thừa Thiên, năm 1961 thuộc quận Hòa Vang tỉnh Quảng Nam, và năm 1982 lập thành huyện Hoàng Sa, tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng.

Cách Hoàng Sa khoảng 240 hải lý về phía Nam là quần đảo Trường Sa gồm hơn 100 đảo lớn nhỏ, rạng đá ngầm và bãi san hô, trải rộng trên một vùng biển rộng khoảng 180.000km² . Ít nhất từ thế kỷ XVII, quần đảo Trường Sa đã thuộc chủ quyền của Việt Nam. Năm 1933 quần đảo Trường Sa thuộc tỉnh Bà Rịa. Năm 1982 thành lập huyện Trường Sa thuộc tỉnh Phú Khánh, nay là tỉnh Khánh Hòa.

Cách Vũng Tàu 98 hải lý là nhóm Côn Đảo gồm 12 đảo lớn nhỏ; ở vùng biển phía Tây Nam ngoài khơi tỉnh Kiên Giang có huyện đảo Phú Quốc rộng 600km², là hải đảo rộng lớn nhất Việt Nam. Cách Phú Quốc 100km về phía Tây Nam là quần đảo Thổ Chu.

( Trích :"Việt nam Du lịch" - Tổng cục Du lịch )